Dù được xem là công nghệ tạo ra thay đổi lớn cho doanh nghiệp, AI vẫn chưa được khai thác đúng tiềm năng. Nhiều doanh nghiệp chỉ dùng ChatGPT, Gemini hay Grok để hỏi đáp, viết hoặc dịch văn bản. Trong khi đó, những đơn vị sử dụng hiệu quả coi AI là cộng sự số, hỗ trợ từ nghiên cứu thị trường, xây dựng chiến lược marketing, phân tích khách hàng đến hoàn thiện hồ sơ gọi vốn.
Đó là thông điệp trong phần chia sẻ của ông Nguyễn Tiến Trung, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Khởi nghiệp Quốc gia (NSCI), tại chương trình Tập huấn nâng cao năng lực doanh nghiệp và triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12, năm 2026 diễn ra tại Đắk Lắk, với sự tham gia của hơn 30 doanh nghiệp khởi nghiệp. Trong buổi chiều ngày học, ông Trung dành nhiều thời gian để hướng dẫn doanh nghiệp cách thay đổi tư duy sử dụng AI, từ một công cụ hỏi và đáp trở thành một trợ lý đồng hành trong quá trình vận hành và phát triển doanh nghiệp.
Chia sẻ tại chương trình, ông Y Lê Pas Tơr, Phó Bí thư Thường trực tỉnh đoàn Đắk Lắk, cho biết việc tổ chức lớp tập huấn nhằm trang bị thêm kiến thức về AI, quản trị tài chính và xây dựng hồ sơ gọi vốn. Bên cạnh đó tỉnh đoàn còn mong muốn tạo cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã và các dự án khởi nghiệp trên địa bàn tiếp cận những phương pháp quản trị mới, kết nối với chuyên gia và mở rộng mạng lưới hợp tác…
Theo ông, trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo diễn ra mạnh mẽ, việc chủ động ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tạo nền tảng để các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
Bước vào phần huấn luyện cho doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Trung cho biết, nhiều doanh nghiệp vẫn đang giới hạn AI trong một số tác vụ đơn giản như viết bài, dịch thuật hay chỉnh sửa câu chữ. Tuy nhiên, khả năng của các nền tảng AI hiện nay đã vượt xa những công việc đó.
Chỉ với một câu lệnh đầy đủ, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch marketing, phân tích khách hàng mục tiêu, đề xuất chiến lược truyền thông, thiết kế bài thuyết trình, tổng hợp biên bản cuộc họp, thậm chí hỗ trợ xây dựng hồ sơ gọi vốn hay phân tích một dự án khởi nghiệp.
Ông Trung cho rằng nhiều người thất vọng vì AI trả lời chưa sát nhu cầu, nhưng nguyên nhân không hẳn nằm ở công cụ. Trong đa số trường hợp, vấn đề xuất phát từ cách đặt câu hỏi quá ngắn, quá chung chung hoặc thiếu bối cảnh.
“Nếu mình chỉ hỏi một câu rất ngắn, AI sẽ trả lời theo cách rất tổng quát. Nhưng khi cung cấp đầy đủ thông tin về mục tiêu, đối tượng khách hàng, sản phẩm hay vai trò mà mình muốn AI đảm nhận, chất lượng câu trả lời sẽ khác hẳn”, ông Trung phân tích.
Câu lệnh càng rõ, AI càng hiểu việc hơn
Trong phần thực hành, một học viên đặt câu hỏi khá ngắn về khách hàng mục tiêu của sản phẩm cà phê rang củi. Thay vì trả lời thay AI, ông Nguyễn Tiến Trung đề nghị cả lớp cùng phân tích vì sao câu hỏi đó chưa đủ dữ liệu.
Theo ông, khi làm việc với AI, người dùng nên giao cho AI một vai trò cụ thể trước khi đặt yêu cầu. Chẳng hạn, thay vì hỏi: “Khách hàng nào phù hợp với sản phẩm của tôi?”, có thể bắt đầu bằng: “Bạn là chuyên gia nghiên cứu thị trường trong ngành cà phê đặc sản với 20 năm kinh nghiệm…” rồi mới mô tả sản phẩm, mục tiêu và yêu cầu phân tích.
Việc xác định vai trò giúp AI hiểu bối cảnh và lựa chọn góc nhìn phù hợp để trả lời. Sau đó, người dùng tiếp tục bổ sung thông tin về doanh nghiệp, khách hàng mục tiêu, thị trường hoặc tải thêm tài liệu liên quan để AI có thêm dữ liệu phân tích.
Theo ông Trung, câu lệnh không phải là một câu hỏi duy nhất mà là một quá trình đối thoại. Sau mỗi câu trả lời, doanh nghiệp nên tiếp tục yêu cầu AI phân tích sâu hơn, phản biện chính câu trả lời vừa đưa ra hoặc đề xuất thêm những góc nhìn khác. Chính quá trình tương tác liên tục đó mới giúp AI phát huy hết khả năng.
AI cũng cần được cung cấp dữ liệu
Một điểm được ông Trung nhấn mạnh nhiều lần là AI không thể thay thế tri thức của doanh nghiệp nếu doanh nghiệp không chủ động cung cấp dữ liệu.
Ông khuyến khích học viên đính kèm website, hình ảnh sản phẩm, catalogue, tài liệu giới thiệu hoặc các báo cáo nghiên cứu khi làm việc với AI. Với những dữ liệu này, AI có thể phân tích sâu hơn về sản phẩm, nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, so sánh với đối thủ hoặc đề xuất các phương án truyền thông phù hợp.
Theo ông, AI không chỉ dựa vào dữ liệu trên Internet mà còn có thể khai thác hiệu quả những tài liệu nội bộ mà doanh nghiệp cung cấp. Vì vậy, chất lượng đầu vào sẽ quyết định phần lớn chất lượng đầu ra.
Trong buổi thực hành, nhiều học viên đã thử điều chỉnh câu lệnh nhiều lần, bổ sung thêm thông tin và nhận thấy kết quả thay đổi rõ rệt. Những câu trả lời vốn khá chung chung ban đầu dần trở thành những gợi ý sát với thực tế của từng doanh nghiệp.
Khi AI trở thành… khách hàng
Buổi tập huấn chiều ngày 11/7, ông Trung cũng hướng dẫn các học viên biến AI thành một “khách hàng giả định”.
Ông Trung dẫn chứng bằng việc xây dựng một chân dung khá chi tiết: một bà mẹ 29 tuổi đang chăm con nhỏ, con biếng ăn, thường xuyên tìm kiếm thông tin trên các hội nhóm Facebook, Zalo và TikTok để tìm giải pháp dinh dưỡng. Sau khi nhập toàn bộ bối cảnh, ông yêu cầu AI nhập vai người mẹ này.
Cuộc đối thoại sau đó diễn ra tự nhiên như một buổi phỏng vấn khách hàng thực sự. AI chia sẻ những lo lắng về việc con chậm phát triển, áp lực khi liên tục thử nhiều phương pháp nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn. Khi được hỏi tiêu chí lựa chọn sản phẩm, AI lần lượt nêu các yếu tố như tính an toàn, nguồn gốc rõ ràng, thành phần minh bạch và sự tư vấn từ các chuyên gia hoặc tổ chức uy tín.
Theo ông Trung, đây không phải để thay thế các cuộc khảo sát thị trường, nhưng là một cách giúp doanh nghiệp hình dung rõ hơn chân dung khách hàng trước khi xây dựng sản phẩm, thông điệp truyền thông hoặc kịch bản bán hàng.
Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026 do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng Cao (HVNCLC) phối hợp cùng Công ty Cổ phần Vinamit, Tập đoàn Trung Nguyên Legend, Công ty TNHH Cỏ May và Mạng lưới Khởi nghiệp Xanh (KNX) tổ chức; với sự đồng hành của Công ty Cổ phần Cơ điện Tân Hoàn Cầu, Công ty TNHH Tân Nhiên, Công ty TNHH SX TM DV Qui Phúc, Công ty Cổ phần Nhựa Tái chế Duy Tân (DUYTAN Recycling), Công ty Cổ phần Tái chế Bao bì PRO Việt Nam (PRO Việt Nam), Công ty TNHH SX – TM Thực phẩm Gia vị Tương Việt Hoa Sen và Công ty TNHH May Thêu Giày An Phước.
Một số hình ảnh:
Trần Quỳnh
