Buổi ra mắt sách “Kinh tế tư nhân Việt Nam – Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh” do Câu lạc bộ Doanh nghiệp dẫn đầu (LBC) và Đại học Fulbright Việt Nam tổ chức chiều 6-7 tại TP.HCM. Lễ ra mắt sách có sự tham dự của khoảng 200 người, gồm các chuyên gia kinh tế, nhà nghiên cứu, giảng viên đại học, nhà báo và doanh nhân. Nhiều người trong số này là tác giả hoặc là các nhân vật xuất hiện trong cuốn sách.
“Đây là nỗ lực đáng ghi nhận của nhóm các nhà nghiên cứu độc lập, vốn theo dõi sát sát các diễn biến phát triển kinh tế Việt Nam trong 40 năm qua. Cuốn sách thể hiện tâm huyết, tình yêu, trăn trở và cảm nhận những thách thức của thời cuộc của những người chủ biên và tập thể tác giả”, Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh, Trường Chính sách công và quản lý (FSPPM) thuộc Đại học Fulbright, nói trong phần phát biểu mở đầu.
Ông cũng nhắc lại cuốn sách “Việt Nam cải cách kinh tế theo hướng rồng bay” xuất bản năm 1994 bàn về chiến lược cải cách kinh tế toàn diện và phác thảo lộ trình phát triển để Việt Nam “hóa rồng”. Kinh tế tư nhân tiếp tục phát triển theo hướng năng động và mạnh mẽ sẽ góp phần nâng tầm của toàn bộ nền kinh tế Việt Nam trong tương lai.
Giáo sư Trần Văn Thọ, chủ biên chính của cuốn sách, đã nhấn mạnh cuốn sách đưa ra ba thông điệp chính nhằm khẳng dịnh vai trò “một động lực quan trọng nhất” của khu vực kinh tế tư nhân: “Một là, đổi mới căn bản tư duy, nhận thức về vai trò của kinh tế tư nhân, hành vi ứng xử với doanh nghiệp tư nhân trong nước. Hai là, đổi mới thể chế ở những lĩnh vực cụ thể và cần thiết cho kinh tế tư nhân. Ba là, bản thân khu vực tư nhân cũng cần nhận thức là phải thay đổi”.
Ông nói về nhận thức đó: Thứ nhất là có chí lớn, thứ hai là tinh thần mạo hiểm, thứ ba là tính tự lập, và thứ tư là đạo đức kinh doanh trong kinh tế thị trường. Ở tinh thần thứ tư, ông nhấn mạnh: “Nền tảng, văn hóa đạo đức là cơ sở để kinh tế thị trường phát triển lành mạnh, bền vững, để xây dựng một xã hội hài hòa, nhân ái”.
Cuốn sách là tổng quan về hành trình phát triển của khu vực tư nhân trong 40 năm qua. Tiến sĩ Trần Văn Thọ tin rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá năng suất, duy trì tăng trưởng cao đi đôi với phát triển bền vững. Ông tin rằng Việt Nam có thể bước vào giai đoạn tăng trưởng hai con số, duy trì tỷ lệ này trong 10-20 năm tới để tiến tới quốc gia có thu nhập cao, nếu đẩy mạnh cải cách, phát huy nội lực, gỡ bỏ những rào cản với kinh tế tư nhân.
Trong khi đó, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nói rằng khu vực kinh tế tư nhân hiện có tỷ lệ nhỏ nhưng vai trò không nhỏ, nhưng hiện vẫn chưa được quan tâm phát triển đúng mức. Bà cũng đưa ra nhận định về “ba yếu tố thay đổi cuộc chơi” tương tự như ý của Tiến sĩ Trần Văn Thọ về (i) cải cách thể chế, ý thức hệ (ii) thái độ của xã hội với kinh tế và doanh nghiệp tư nhân (iii) bản thân doanh nghiệp.
Bà nhấn mạnh phát triển không chỉ là tỷ lệ tăng trưởng, và Việt Nam cần một mô hình phát triển hơn là tăng trưởng, để không ai bị bỏ lại ở phía sau. Bà cũng tin rằng khi chọn một mô hình phát triển thì Việt Nam cần phải theo đuổi quyết liệt và đến cùng, không nhợt nhạt và bắt chước nước này một ít, nước kia một ít.
Trong khi đó, ông Đậu Anh Tuấn từ VCCI đã điểm lại quá trình thay đổi nhận thức về khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam. Ông nói trước thời điểm 1986 thì kinh tế tư nhân hoàn toàn không được ghi nhận. Mãi đến thập niên 1990, các luật lệ và quy định mới chính thức ghi nhận khu vực này với sự ra đời của Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty năm 1990, kế tiếp là Hiến pháp 1992, dù rằng phải đến năm 2000 khi Luật Doanh nghiệp 1999 có hiệu lực, khu vực này mới thực sự được cởi trói mạnh mẽ.
Chỉ đến năm 2017, theo Nghị quyết số 10-NQ/TW, kinh tế tư nhân mới được xem là động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đổi mới thể chế và giải phóng nguồn lực là trọng tâm của giai đoạn phát triển mới. Ông nói Quốc hội sẽ sớm ban hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) và Luật Công nghệ cao (sửa đổi).
Vì sao là hành trình 40 năm kinh tế tư nhân?
Ông Trần Văn Thọ nói bà Phạm Chi Lan là người đề xuất ý kiến thực hiện cuốn sách về kinh tế tư nhân Việt Nam, ông chỉ là “người theo đuôi”. Ý tưởng này phát triển hơn sau cuộc gặp gỡ bốn người trong ban biên tập vào cuối mùa thu 2025 tại Hà Nội. Bốn nhân vật này cũng là đồng chủ biên của sách, gồm Tiến sĩ Trần Văn Thọ, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nhà báo Vũ Kim Hạnh, và ông Đậu Anh Tuấn từ VCCI.
Kinh tế tư nhân Việt Nam – Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh” dày hơn 750 trang, do Alpha Books và NXB Tri Thức ấn hành. Sách có sự đóng góp của 33 tác giả gồm các chính khách, chuyên gia kinh tế, nhà nghiên cứu giảng dạy đại học- viện nghiên cứu trong và ngoài nước, các nhà báo, các doanh nhân kinh nghiệm và dày dạn trong thương trường…
Sách được chia làm 5 phần:
- Phần I: Tư duy lại về vai trò kinh tế tư nhân ở Việt Nam
- Phần II: Xây dựng nhà nước kiến tạo cho sự phát triển của kinh tế tư nhân Việt Nam
- Phần III: Kinh tế tư nhân trong hiện đại hóa nền kinh tế
- Phần IV: Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đổi mới và vươn mình
- Phần V: Vài câu chuyện về những doanh nghiệp tư nhân, doanh nhân tiên phong trong một số ngành kinh tế Việt Nam
Cuốn sách được xem như là tổng quan của nền kinh tế tư nhân Việt Nam trong suốt 40 năm qua, từ năm manh nha đổi mới 1986 đến giai đoạn hiện tại. Các tác giả đã theo dọc hành trình 1986-2026 để lý giải và tìm ra động lực của tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới, với sức bật mới từ khu vực kinh tế tư nhân.
Ban biên tập sách “Kinh tế tư nhân – Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh” sẽ tiếp tục thực hiện các buổi ra mắt sách tại Đại học Văn Lang vào sáng 7-7 và Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn sáng 8-7.
Bài: Ricky Hồ / Ảnh: Sỹ Nam
BSA Media
